رستاقها و بازارهاست . » [ 1 ] و وقتى دربارهء كرويّت زمين بحث مىكند مىگويد : « طرفداران اين عقيده بر آنند كه اگر مثلا در فوشنج ( شهرى به فاصلهء يك روز راه در مغرب هرات ) نقبى در زمين زده شود ، سر از سرزمين چين بيرون خواهد كرد . » [ 2 ] انتخاب فوشنج احتمالا به علّت وجود مؤلف در آن شهر يا در آن نزديكيها بوده است . 2 ) در مرو مؤلف بنا به تصريح خودش يك چند در مرو زيسته است و در آنجا با چند تن از دانشمندان مفاوضات علمى داشته است ، از جمله با ابو العباس سامرى [ 3 ] و عبد الرحمن يا عبد الرحيم بن احمد مروزى كه از آنان روايت نقل مىكند . 3 ) در سيرجان تنها موردى كه مؤلف به تاريخ اقامت خود در شهرى اشارت دارد ، آنجاست كه مىگويد « در سال 325 در « شيرجان » ( سيرجان ) [ 4 ] از احمد بن محمد بن حجاج معروف به سجزى چنين شنيدم » كه نشان مىدهد وى در اين تاريخ در سيرجان بوده است . 4 ) در مهرجان‌قذق و ماسبذان چندين مورد به ديدارهاى خويش با پيروان آيين خرّمدينى در ناحيت غرب ايران اشارت دارد و ضمن نقل قولهايى در باب اصول عقايد كلامى و اخلاقى ايشان ، از آنان به لحاظ رفتار و رعايت نظافت

--> [ 1 ] البدء ، ج 2 ، ص 149 . از همين تصريح او و نيز از عبارت ثعالبى در غرر السير مىتوان دانست كه او اهل بست بوده است يا دست كم مقيم آنجا بوده است : « للمطهر بن طاهر المقدسى المقيم كان ببست » ( غرر السير ، يادداشت آقاى فضايلى نيز يادداشتهاى قزوينى ، ج 10 ، ص 32 و نيز هوار در مقدمه ) . نكتهء قابل يادآورى عبارت « المقدسى المقيم كان ببست » است كه در هر دو نسخهء كتابخانهء قسطنطنيه و نسخهء موصل ، به همين شكل است و ظاهرا ، به لحاظ ساختار نحوى ، اندكى غير طبيعى مىنمايد . پرسشى كه مطرح مىشود اين است كه ثعالبى اطلاع دربارهء مقيم بست بودن او را از همين عبارت مؤلف استفاده كرده يا از سندى ديگر ؟ به نظر مىرسد كه از همين عبارت مؤلف استنباط كرده است . [ 2 ] همان جا ، ج 2 ، ص 40 . [ 3 ] همان جا ، ج 5 ، ص 147 . [ 4 ] هر دو ضبط كلمه رواج داشته است : سيرجان و شيرجان و معمولا با « ال » حرف تعريف . لسترنج مىگويد : سيرجان ، كرسى قديم كرمان ، در زمان ساسانيان ، نيز شهر عمدهء آن ايالت بود . اگر چه امروز شهرى به اين نام وجود ندارد امّا منطقهء سيرجان هنوز قسمت باخترى ايالت كرمان را تشكيل مىدهد و كرسى آن سعيدآباد است ، سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 322 .